Damarsal Cerrahi
Boyun Damarı Tıkanıklığında
İnme Riskini Ortadan Kaldırın
Boyun damarı tıkanıklığı (karotis arter stenozu), beyne kan taşıyan ana damarların ateroskleroz nedeniyle daralmasıdır. Türkiye'de her yıl yaşanan felçlerin (inme) önemli bir kısmının altta yatan nedeni karotis darlığıdır. Zamanında yapılan cerrahi müdahale, inme riskini %50'nin üzerinde azaltır.
Op. Dr. Fatma Nur Tomakin, karotis endarterektomi cerrahisinde deneyimlidir. Bu ameliyat, damar içindeki plağın temizlenerek beyne giden kan akışının güvenli hale getirilmesini sağlar.
Karotis Doppler Ultrason — Darlık Değerlendirmesi
Karotis Endarterektomi — Plak Temizleme⚠ Geçici İnme (TİA) Acil Uyarısı
Ani yüz-kol-bacak güçsüzlüğü, konuşma bozukluğu veya ani görme kaybı geçici iskemik atak (TİA) belirtisi olabilir. Derhal 112'yi arayın. TİA geçirenlerin %10'u 48 saat içinde gerçek inme yaşar.
Boyun Damarı Tıkanıklığının Belirtileri
- Bir taraf yüz, kol veya bacakta ani uyuşma ya da güçsüzlük
- Ani konuşma güçlüğü veya sözcük bulamama
- Bir gözde ani, geçici görme kaybı (amaurosis fugax)
- Ani şiddetli baş dönmesi ve denge kaybı
- Boyun bölgesinde dinleme ile tespit edilen üfürüm (bruit)
- Çoğu zaman belirti vermez — ultrasonla tesadüfen saptanır
Karotis Endarterektomi Nedir?
Karotis endarterektomi (KEA), boyunda küçük bir kesi yapılarak tıkanan karotis arterin açılması ve içindeki aterosklerotik plağın cerrahi olarak temizlenmesi işlemidir. Lokal veya genel anestezi altında uygulanır; ameliyat süresi ortalama 1,5–2 saattir.
Ameliyat Endikasyonları
%70 üzeri semptomatik karotis darlığı veya TİA/inme geçirmiş hastada endarterektomi altın standart tedavidir. %50–69 darlıkta karar bireysel değerlendirmeye göre verilir.
Karotis Stent (CAS)
Yüksek cerrahi riskli veya anatomik açıdan endarterektomiye uygun olmayan vakalarda karotis stentleme (CAS) alternatif minimal invaziv seçenektir.
Ameliyat Sonrası Süreç
1–2 gün hastanede kalış. Çoğu hasta 1 hafta içinde normal aktivitelerine döner. Ameliyat sonrası antiplatelet tedavi ve yaşam tarzı düzenlemesi zorunludur.
İnme Önleme Etkisi
Semptomatik ciddi karotis darlığında endarterektomi, 5 yıllık inme riskini medikal tedaviye kıyasla %50'den fazla azaltır. Erken müdahale sonuçları belirler.
Kimler Risk Altında?
Yüksek Tansiyon (HT)
Kontrolsüz hipertansiyon, karotis plak oluşumunu hızlandıran başlıca risk faktörüdür.
Diyabet
Diyabetli hastalarda damar duvarı hasarı daha hızlı ilerler; düzenli karotis taraması önerilir.
Sigara Kullanımı
Sigara, karotis aterosklerozunun en önlenebilir risk faktörüdür. Bırakmak darlık ilerlemesini yavaşlatır.
Yüksek Kolesterol
LDL kolesterol yüksekliği plak birikmesini tetikler. Statin tedavisi hem plakı stabilize eder hem de cerrahi riski azaltır.
Sık Sorulan Sorular
Boyun damarı tıkanıklığı mutlaka ameliyat gerektirir mi?
Hayır. %50'nin altındaki darlıklarda genellikle ilaç tedavisi (antiplatelet, statin) ve risk faktörü kontrolü yeterlidir. %70 üzerindeki semptomatik darlıklarda ise endarterektomi inme riskini önemli ölçüde azaltır ve kesinlikle değerlendirilmelidir. Karar; darlığın derecesine, belirtilere ve hastanın genel sağlık durumuna göre verilir.
Karotis endarterektomi ameliyatı ne kadar güvenlidir?
Deneyimli merkezlerde karotis endarterektomide inme ve mortalite riski %1–3 civarındadır. Bu risk, tedavi edilmemiş ciddi karotis darlığının yol açacağı inme riskinden belirgin biçimde düşüktür. Uygun hasta seçimi ve deneyimli cerrahi ekip güvenliği artırır.
Boyun damarı tıkanıklığı nasıl teşhis edilir?
İlk ve en pratik tanı yöntemi karotis doppler ultrasonudur. Ultrason darlığı doğrularsa BT anjiyografi veya MR anjiyografi ile darlığın derecesi ve plağın yapısı ayrıntılı incelenir. Çoğu zaman belirti vermeden rutin kontrollerde saptanır.
İzmir'de boyun damarı tıkanıklığı için nereye başvurmalıyım?
Op. Dr. Fatma Nur Tomakin, İzmir Bayraklı'daki muayenehanesinde karotis darlığı değerlendirmesi yapmaktadır. Karotis doppler ultrason raporunuz varsa yanınızda getirin; yoksa muayene sırasında yönlendirilirsiniz.